Yaşa göre total testosteron değerleri

Acı ama gerçek bir bilgi vereyim: Dünyada testosteron ilaçlarına talep son 10 yılda %90 a varan oranda artmıştır.

Bu artışın bir sebebi medyada iri kıyım kaslı erkeklerin öne çıkarılması ve insanları bu tür erkeklere özenmesi olmakla birlikte testosteron ilacına talebin asıl sebebi yıldan yıla erkeklerin testosteron hormonu seviyelerinin düşmekte olmasıdır.

Maalesef erkekler “erkeksi” hallerini giderek kaybetmektedir. Hazır gıdalar, kültürel faktörler, kimyasallar vs bu olumsuz değişimin başlıca etkenleridir.

Testosteron  eksikliği yaşa bağlı olarak da yaşanan bir durumdur.

Erkekten erkeğe testosteron seviyesi değişebilir ama her erkekte yaş ilerledikçe testosteron seviyesi azalır.

Bu makalede yaşa göre total testosteron değerlerinin nasıl değiştiği ve testosteron hormonu düşüklüğünün nasıl kontrol edilebileceği hakkında bilgi vermeye çalışacağım. Makalemin kaynaklarını en altta bulabilirsiniz.

Testosteron nedir?

Testosteron erkeklerde ana cinsiyet hormonudur. Bu hormonun başlıca görevi erkek cinsel özelliklerinin gelişimidir ve aşağıdaki fonksiyonları düzenlemeye yardımcı olur:

• Seks dürtüsü (libido)
• Kas kütlesi ve gücü
• Vücut kompozisyonu ve yağ dağılımı
• Vücut kıllarının büyümesi
• Kırmızı kan hücresi üretimi
• Sperm üretimi

Erkeklerde testosteron  eksikliği halinde aşağıdaki sorunlar görülmektedir:

• Erektil disfonksiyon
• Düşük libido
• Kas kütlesi ve gücünde azalma

Testosteron hormonunun hayatın farklı dönemlerinde farklı işlevleri bulunmaktadır. Bu hormonun öne çıktığı zaman dilimi ergenlik dönemidir. Ergenlik döneminde erkek vücudundaki birçok fiziksel ve metabolik değişikliğin baş aktörü testosteron  hormonudur.  Zamanla testosteron hormonu seviyeleri doğal olarak değişir ve etkisi de değişir.

Erkeğin yaşa göre testosteron seviyeleri nasıl değişir ?

Erkekte testosteron üretimi henüz anne karnındayken başlamaktadır. Az miktarda da olsa testislerde testosteron üretilmeye başlanır.

Testosteron  hormonu seviyeleri çocukluk boyunca yıldan yıla artar ve ergenlik döneminde artışın ivmesinde patlama olur.

• 20’li yaşların başında testosteron seviyesi doğal olarak olabilecek en yüksek seviyeye ulaşır.
• 25’ten itibaren testosteron  seviyesi ufak ufak düşmeye başar ve bu düşüş ömür boyu sürer.
• 20 ila 30 yaşları arasında testosteron  hormonu en yüksek seviyededir.
• 30 yaşından sonra testosteron  seviyesi yıldan yıla düşüşe devam etse de seneden seneye azalma miktarı oldukça düşüktür.
• 80 yaşına kadar bir erkeğin testosteron  seviyesi yıldan yıla ufak miktarda azalır. 80 yaşını geçince daha hızlı düşmeye başlar.

Testosteron seviyesi yaş ilerledikçe neden düşer?

Yaş ilerledikçe testosteron düzeylerinin neden düştüğünü anlamak için testosteron düzeylerinin nasıl kontrol edildiğini anlamak yararlı olacaktır:

Testosteron  hormonu üretiminden  beynin hipotalamus ve hipofiz bezi adı verilen iki bölgesi sorumludur.

Hipotalamus, hipofiz bezine, testislerdeki Leydig hücrelerini testosteron üretmeye yönlendiren luteinizan hormonu (LH) salgılaması talimatını verir.

Yaşlandıkça bu süreç hem beyinde hem de testislerde yavaşlar:

Leydig hücrelerinin sayısı azalır ve LH’ye daha az yanıt verir hale gelir.

Hipotalamus daha az gonadotropin salgılayan hormon (GnRH) salgılar. Hipofiz bezini LH salgılaması için uyarmak için GnRH gereklidir.

Yaşlanınca aşağıdaki hastalıkların ortaya çıkma riski de artmakta ve bu hastalıklar testosteron  seviyesinin azalmasına neden olmaktadır:

• Karaciğer ve böbrek hastalığı
• Obezite
• Diyabet

 

Yaşa göre total testosteron değerleri

 

Yetişkin erkekler için normal testosteron düzeyi 8,7-29 nmol/L (250-836 ng/dL) civarındadır .

Testosteron düzeyi 12 nmol/L’nin altındaysa ve hastada testosteron hormonu düşüklüğüne dair şikayetler varsa hastaya testosteron replasman tedavisi (TRT) uygulanmaktadır.

Yaşa göre total testosteron değerleri

Yaş	Testosteron (nmol/L)	Testosteron (ng/dL)
20–24	14.2–19.3	409–558
25–30	14.3–19.9	413–575
30–34	12.4–17.3	359–498
35–40	12,2–16,5	352–478
40–44	12.1–16.4	350–473

Testosteron hormonu seviyesi azalınca görülmeye başlanan şikayetler

15 nmol/L – Hastanın enerji seviyesinin düşmesi

12 nmol/L – Kilo alımı

10 nmol/L – Hastanın ruh halinin düşük olması

8 nmol/L – erektil disfonksiyon

 

Hastanın testosteron replasman tedavisine ihtiyacı olduğu nasıl anlaşılır ?

Bir kişide testosteron hormonunun seviyesinin düşük olması tek başına hormon tedavisine başlamak için yeterli sebep değildir.

Örneğin hastanın testosteron düzeyi 8,5 nmol/l ise, hiçbir şikayeti yoksa ve 50 yaşın üzerindeyse hormon tedavisine gerek duyulmaz.

Bunun yerine hastaya sağlıklı yaşam tarzına geçme öğütleri verilir.

• Hastanın testosteron seviyesi 12 nmol/L’nin üzerinde ise tedaviye gerek yoktur.
• Hastanın testosteron seviyesi 8 – 12 nmol/L  arasındaysa veya testosteron seviyesi 12-14 civarı olmakla birlikte hastada şeker hastalığı var ise testosteron replasman tedavisi (TRT) uygulanabilir. Veya doktor tedaviye gerek görmeyebilir.
• Hastanın testosteron seviyesi 8 nmol/L’nin altında ise genellikle tedavi gerektirir.

Bazı hastalarda testosteron seviyesi normal olmakla birlikte testosteron eksikliğinin belirtileri görülebilmektedir. Bu durumda, serbest testosteron (FT), luteinize edici hormon (LH), folikül uyarıcı hormon (FSH) ve seks hormonu bağlayıcı globulin (SHBG) seviyeleri kontrol edilir.

Testosteron seviyesinin çok düşük olması otomatik olarak tedaviye ihtiyacınız olduğu anlamına gelmez.

Testosteron seviyesi nasıl ölçülür ?

Hastanın testosteron seviyesi kan tahlili ile ölçülebilmektedir. Kan tahlilinde bir bulgu olursa hormon testi yapılarak daha detaylı bir analiz yapılabilir.

Hastanın testosteron seviyesini ölçmek için test ve tahliller için kan örneği sabah saat 7 ila 10 arasında verilmelidir.

Testosteronun düşüş oranını nasıl en aza indirebilirim?

Testosteron seviyeniz yıldan yıla yavaş yavaş düşüyorsa paniğe gerek yok; bu yaşlanmanın normal bir parçasıdır. Eğer ani bir düşme olursa bu düşüşü yayaşlatmak için aşağıdaki tavsiyeleri uygulayınız:

Aşırı kiloluysanız kilo verin  : Aşırı kilolu olmak, insülin direncini artırarak, seks hormonu bağlayıcı globulini azaltır ve beyindeki testosteronu düzenleyen merkezleri baskılayarak testosteronu azaltır. Testosteron seviyesi düştükçe vücut yağlanması artarak bir kısır döngü oluşur. Kısır döngüye meydan vermemek için fazla kilolarınızı verin.

Aktif kalmaya çalışın : Gün içinde olabildiğince aktif kalın ve düzenli uyguladığınız bir egzersiz programı olsun. Yaşlı erkeklerde testosteron seviyesini artıran başlıca şey düzenli olarak antrenman yapmaktır.

Alkol alımını azaltın veya sıfırlayın : Alkol kullanımı testosteron düzeyini azaltır ve kilo alımına yol açabilir. Testosteron seviyeniz süşükse alkol kullanımını sıfırlayın.

Sağlıklı ve dengeli beslenin  : Kızartma ve işlenmiş gıdalardan uzak durun. Bunun yerine bol miktarda taze meyve ve sebzeyi, deniz ürünlerini ve tam tahıllı ürünleri tercih edin.

Anabolik steroidlerden kaçının  : Genç ve orta yaşlarda anabolik steroid kullanıldığı zaman ilerleyen yıllarda testosteron düzeyleri azalmaktadır.

[affiliate_news id=”6352″]

Mümkün olan en sağlıklı yaşam tarzını yaşıyor olsanız bile, testosteron düşüklüğü sorunu yaşayabilirsiniz. Bu sorunun altında farklı bir neden yatabilir.

Doğal yollarla testosteron seviyesi yeterince yükselmiyorsa  testosteron replasman tedavisi  gerekli olabilir.

KAYNAKLAR:

• Gan, EH, Pattman, S., HS Pearce, S. ve Quinton, R. 2013. Birleşik Krallık’ta testosteron reçeteleme salgını, 2001-2010. Klinik endokrinoloji, 79(4), 564–570.
• Travison, T., Araujo, A., O’Donnell, A., Kupelian, V. ve McKinlay, J., 2007. Amerikalı Erkeklerde Serum Testosteron Düzeylerinde Nüfus Düzeyinde Bir Düşüş. Klinik Endokrinoloji Dergisi & Metabolizma, 92(1), s.196-202.
• Scott, H., Mason, J. ve Sharpe, R., 2009. Fetal Testiste Steroidogenez ve Ekzojen Bileşikler Tarafından Bozulmaya Duyarlılığı. Endokrin İncelemeleri, 30(7), s.883-925.
• Handelsman, DJ, Yeap, B., Flicker, L., Martin, S., Wittert, GA ve Ly, LP 2015. Erkeklerde androjen durumu için yaşa özel nüfus yüzdelikleri. Avrupa Endokrinoloji Dergisi, 173(6), 809–817.
• Golan, R., Scovell, JM ve Ramasamy, R. 2015. Yaşa bağlı testosteron düşüşü, hem testis hem de hipotalamik-hipofiz fonksiyonunun azalmasından kaynaklanmaktadır